𝞛έ𝞺𝞸ς 3𝞸𝞶. 𝞖 𝞔𝞟𝞞𝞜 𝞢𝞣𝞖𝞜 𝞙𝞐𝞚Ί𝞓𝞞𝞜𝞐

Συνεχίζουμε με το τρίτο μέρος της παρουσίας των ιστορικών στοιχείων για το χωριό μας

Αγαπητοί μας διαδικτυακοί φίλοί, τελείωσε και σήμερα η μέρα.

Για άλλους δύσκολα, για άλλους εύκολα.

Όμως αύριο δεν παύει να είναι μια καινούργια ημέρα. !!

Εμείς συνεχίζουμε με το τρίτο μέρος της παρουσίας των ιστορικών στοιχείων για το χωριό μας.

Προσπαθήσαμε να συγκεντρώσουμε όσο πιο πολλές πληροφορίες για να παρουσιάσουμε την εικόνα του χωριού μας, αλλά και την καθημερινή ζωή των κατοίκων τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Δηλαδή από το 1940-1950.

Μέρος 3ον. Η ΕΠΟΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΊΔΟΝΑ

Στις 23 Φλεβάρη 1943 ιδρύεται στην Αθήνα η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ). Υπήρξε ιστορικά η μεγαλύτερη οργάνωση νεολαίας με ένα τεράστιο δίκτυο στα χωριά και στις πόλεις της Ελλάδας.

Είχαν κατορθώσει να εμπλέξουν τη νεολαία εκείνης της περιόδου- άνδρες και γυναίκες- και να δημιουργήσουν τη «Νέα ελπίδα».

Για πρώτη φορά δεν είχε σημασία αν είσαι αγόρι ή κορίτσι.

Προχώρησαν στην έκδοση «παράνομου» τύπου, δημιουργούσαν θεατρικές παραστάσεις, έγραφαν συνθήματα στους δρόμους και διοργάνωναν εκδρομές και πάρτι.

Η Καλίδονα στα χρόνια της κατοχής αριθμούσε περίπου 1000 σχεδόν κατοίκους.

Οι κάτοικοι της -όλοι σχεδόν- πήραν μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα.

Η οργάνωση της ΕΠΟΝ έφτασε και στο χωριό μας.

Αγόρια και κορίτσια οργανώθηκαν και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους, όπου υπήρχε ανάγκη.

Το σπίτι του Γιάννη Χριστοδουλόπουλου του Χαρίλαου ήταν στο κεντρικό σημείο του χωριού και είχε όλες τις προϋποθέσεις για να γίνει μια λέσχη.

Εκεί μπορούσαν να πηγαίνουν τον ελεύθερο χρόνο τους οι νέοι και οι νέες του χωριού.

Διαμόρφωσαν, λοιπόν, το λεγόμενο «Κατώι» σε αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, που τη χαρακτήρισαν ως μια «λέσχη».

Ορίστηκαν υπεύθυνοι για κάθε δραστηριότητα.

Την ευθύνη όλης της τοπικής οργάνωσης την είχε ο Πανταζής Χριστοδουλόπουλος του Γεωργίου, ο οποίος ήταν και Β΄ Γραμματέας της Νομαρχιακής Επιτροπής της ΕΠΟΝ Ηλείας.

Αυτός κανόνιζε το πρόγραμμα ενημέρωσης και διαφώτισης των νέων.

Καλούσε και ομιλητές από διάφορες άλλες οργανώσεις για να μιλήσουν και να ενθαρρύνουν τους νέους και τις νέες.

Συνεδρίαζαν μια φορά την εβδομάδα, όπου έβγαζαν το πρόγραμμα και σύμφωνα με αυτό δούλευαν.

Την ευθύνη της εφαρμογής του εβδομαδιαίου προγράμματος την είχαν ο Χριστόδουλος Χριστοδουλόπουλος του Δημητρίου, ο Αγγελής Πανταζόπουλος του Πανταζή και ο Θεόδωρος Χριστόπουλος του Παναγιώτη.

Εθελοντισμός σε όλη του την έκταση!

Έφτιαξαν χορωδία, τραγουδούσαν και οργάνωναν τις λεγόμενες «Εύθυμες βραδιές» για να διασκεδάζουν.

Παράλληλα, χόρευαν παραδοσιακούς χορούς, αλλά και μοντέρνους, όπως φοξ-αγκλε, βαλς κ.α.

Οι «Εύθυμες βραδιές» συζητούνται ακόμη και σήμερα με τις καλύτερες κριτικές από συμπατριώτες μας, που τότε ήταν παιδιά κάτω των 15 χρόνων, αλλά σήμερα μεγάλης ηλικίας.

Σημειωτέο ότι τις συγκεκριμένες βραδιές η προσέλευση του κόσμου ήταν πολύ μεγάλη.

Ο χώρος δεν επαρκούσε για να είναι όλοι μέσα. Τα δε μικρά παιδιά δεν χωρούσαν μέσα.

Στο διπλανό σπίτι του Γιάννη Παπαγεωργίου είχαν φτιάξει μια αίθουσα ανεφοδιασμού, με τρόφιμα για φαγητό.

Μπορούσε όποιος είχε ανάγκη να πάει για να εφοδιαστεί φαγητό από εκείνο το σημείο.

Έτσι, τα μικρά παιδιά που δεν μπορούσαν να μπουν στο χώρο, τα έστελναν εκεί για κεράσματα. Αυτές οι εικόνες έχουν μείνει στο παιδικό τους μυαλό.

Είχαν δημιουργήσει, επίσης, «Ομάδα Αλληλεγγύης», όπου βοηθούσαν όποιον βρισκόταν σε ανάγκη, χωρίς διακρίσεις.

Σε αυτήν πρόεδροι ήταν ο Δημήτριος Χριστόπουλος (Αλευράς) και η Αθανασία Σακκά.

Η τελευταία, μάλιστα, με την τέχνη της μοδιστρικής της βοηθούσε όλες τις οικογένειες με ρουχισμό.

Μα δεν μπορούμε να ξεχάσουμε και τη θεατρική ομάδα, που άφησε εποχή.

Σχεδόν όλοι οι νεαροί και οι νεαρές, ηλικίας κάτω των 25 ετών, ήταν μέλη.

Μια επιτυχημένη τους θεατρική παράσταση ήταν αυτή που αποτύπωνε το ειδύλλιο του Τάσου και της Γκόλφως.

Η εκτέλεση και η απόδοση των διαλόγων, με τα τεχνικά μέσα που είχαν στην κατοχή τους, θεωρήθηκε άριστη.

Φυσικά, το θεατρικό αυτό έργο δεν το έπαιξαν μόνο στην Καλίδονα, αλλά πήγαιναν και σε διπλανά χωριά, που τους καλούσαν.

Η φήμη τους ξεπέρασε τα όρια της περιοχής και κάποια στιγμή καλέστηκαν και στην Ανδρίτσαινα.

Εκεί συνέβη ένα περιστατικό, που δεν τους επέτρεψε να ολοκληρώσουν την παράσταση.

Μια γερμανική ομάδα έφτασε στην Ανδρίτσαινα. Τα νέα διαδόθηκαν τάχιστα.

Σταμάτησαν στη μέση την παράσταση, φεύγοντας «κακήν κακώς» -που λέμε-, αφήνοντας σχεδόν όλες τις φουστανέλες εκεί.

Οι υπεύθυνοι τους υποσχέθηκαν ότι θα στείλουν όλες τις ενδυμασίες. Δυστυχώς, δεν έστειλαν τίποτε.

Οι πρωταγωνιστές του έργου ήταν οι παρακάτω:

ΓΚΟΛΦΩ: Τούλα Αγαθ. Χριστοδουλοπούλου

ΤΑΣΟΣ: Αγγελής Π. Πανταζόπουλος

ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ: Γραμμάτω Θ. Μανώλη

ΚΙΤΣΟΣ: Θεόδωρος Π. Χριστόπουλος

ΑΣΤΕΡΩ: Δήμητρα Λ. Χριστοδουλοπούλου

ΖΗΣΗΣ: Γεώργιος Γκοβόπουλος

ΓΙΑΝΝΟΣ: Δημήτριος Π. Πανταζόπουλος

Όλες οι παραπάνω πληροφορίες είναι βιώματα παιδιών εκείνης της εποχής.

Όλοι τους μιλούσαν με τα καλύτερα λόγια για την κοινωνία του χωριού μας. Καμάρωναν πόσο αγαπημένοι και ενωμένοι ήταν.

Υπήρχε έντονο το αίσθημα της αλληλοβοήθειας και της συνεργασίας μεταξύ τους.

Όσο περνούσαν τα χρόνια, νοσταλγούσαν πολύ τις στιγμές εκείνες!

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΠΟΝΙΤΙΣΣΕΣ ΤΗΣ ΚΑΛΙΔΟΝΑΣ

Ο γυναικείος πληθυσμός του χωριού μας, στην πλειοψηφία του, είχε οργανωθεί στην ΕΠΟΝ, συμμετέχοντας σε κάθε είδους δραστηριότητα.

Οι υπεύθυνοι της οργάνωσης είχαν κατορθώσει με τις ομιλίες, τα παραδείγματα και τα επιχειρήματα τους να εμπνεύσουν όλους τους νέους και τις νέες της εποχής.

Μαζί με τους νεαρούς άνδρες και οι κοπέλες ζούσαν από κοντά όλα τα γεγονότα, χωρίς να μένουν ασυγκίνητες.

Μπορούσαν και προσέφεραν τα πάντα. Δούλευαν στα σπίτια τους και στα χωράφια τους.

Βοηθούσαν την οικογένειά τους, αλλά έδιναν πάντα το παρόν και για το κοινωνικό σύνολο.

Για την ασφάλεια του χωριού μας αναλάμβαναν το ρόλο του «σκοπού», γίνονταν «σύνδεσμοι» και «σημαιοφόροι» σε κάθε εκδήλωση και κινητοποίηση.

Οι γυναίκες, την περίοδο εκείνη, μας δίδαξαν και μας απέδειξαν ότι είναι ικανότατες για να συμμετέχουν στις κοινωνικοπολιτικές εκφάνσεις της ζωής και πως ο ρόλος τους δεν θα έπρεπε να περιορίζεται μόνο σε δουλειές του χωραφιού ή του σπιτιού.

Η δημιουργική πνοή και η αγωνιστική τους δύναμη τους έδωσε μια διαφορετική θέση, από αυτή που ήταν περιορισμένες να κάνουν.

Καθεμιά τους ήξερε τις υποχρεώσεις της απέναντι στην οργάνωση, εκτελώντας τες με προθυμία και χωρίς βαρυγκόμιση.

Οι μικρότερες πάντα άκουγαν τις οδηγίες των μεγαλύτερων κοριτσιών.

Στο χωριό μας βρήκαν καταφύγιο και φιλοξενία άτομα από άλλες περιοχές, που ήταν κυνηγημένα από τον κατακτητή.

Τα σπίτια των Καλιδοναίων ήταν σε διαρκή συναγερμό μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1943, που απελευθερώθηκε η Ζαχάρω από τους Ιταλούς.

Οι γυναίκες του χωριού μας, με την καλοσύνη, το θάρρος και τη ξεχωριστή φιλοξενία που τις διέκρινε, μαγείρευαν, έπλεναν και σιδέρωναν, χωρίς να εκδηλώνουν ίχνος αγανάκτησης.

Μέσα από την «Ομάδα Αλληλεγγύης», τη «Θεατρική ομάδα», αλλά και από τη «Χορωδία», ανέδειξαν όλες τις ικανότητες που έκρυβαν.

Με λίγα λόγια, αυτή η χρονική περίοδο για χωριό μας, ήταν μια από τις ωραιότερες περιόδους της ζωής των κατοίκων του.

Κατά αλφαβητική σειρά σας παραθέτουμε τα ονόματα των γυναικών, που έπαιξαν σημαντικό ρόλο εκείνη την εποχή.

Ανδρικοπούλου Αγγελική του Παναγιώτη,

Ζήρου Αγλαΐα του Βασιλείου,

Μανώλη Γραμμάτω του Θεοδώρου,

Μανώλη Ελένη του Ευσταθίου,

Σιάγκα Ελένη, Γεωργία & Νικολία του Γεωργίου, Σκουρτσίδη Γεωργία του Νικολάου,

Τζιάρου Αγγελική & Κυριακούλα του Γρηγορίου, Χριστοδουλοπούλου Τούλα του Αγαθοκλή, Χριστοδουλοπούλου Δήμητρα του Λύσανδρου, Χριστοδουλοπούλου Ηλέκτρα και Ευγενία του Αγησιλάου,

Χριστοδουλοπούλου Ελευθερία και Ελένη του Γεωργίου,

Χριστοδουλοπούλου Γεωργία & Παναγιώτα του Ζαχαρία,

Χριστοπούλου Γλυκερία του Παναγιώτη, Χριστοπούλου Ελένη του Ιωάννου Χριστοπούλου Μελπομένη του Παναγιώτη.

Αμαζόνες να γενείτε και στα τρίκορφα να βγείτε

Ελάτε όλες με μια φωνή για της Ελλάδας

Τα παρακάτω τραγούδια τα χόρευαν σε κάθε γιορτή και πανήγυρι σε ρυθμό καλαματιανό!

«Εσείς κορίτσια του χωρίου, ελληνοπούλες του βουνού,

την τιμή

Η τιμή τιμή δεν έχει και χαράς τον που την έχει

Η Σπάρτη σας εγέννησε το Σούλι σας ανέθρεψε

αμαζόνες να γενείτε και στα τρίκορφα να βγείτε»

«Απάνω στα ψηλά βουνά αντάρτες Επονίτες

παλεύουν για τη λευτεριά, Ελλάδα μας, χτυπώντας τους φασίστες.

Ω! Ελλάδα μας γλυκεία, πόσο σ' αγαπώ πιστά.

Της νέας γενιάς είμαστε ‘μείς, το πιο κρυφό καμάρι.

Π' ανοίξαμε το δρόμο μας, Ελλάδα μας, στις 23 Φλεβάρη.

Ω! Ελλάδα μας γλυκεία , πόσο σ' αγαπώ πιστά.

Χέρι με χέρι στη φωτιά κι όλοι μας ενωμένοι,

κάτω ο φασισμός παιδιά, Ελλάδα μας, η νίκη μας προσμένει.

Ω! Ελλάδα μας γλυκεία, πόσο σ' αγαπώ πιστά.»

Η ΤΟΛΜΗΡΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ

Κατά καιρούς έχουμε διαβάσει για γυναίκες που πρωταγωνίστησαν στην εποχή τους, επιδεικνύοντας απαράμιλλο θάρρος και δύναμη ψυχής.

Θα ήταν λοιπόν παράλειψη μας, αν και εμείς δεν κάναμε μνεία σε μια γυναίκα που με περίσσια τόλμη και χωρίς φόβο αγωνίστηκε για την ελευθερία.

Θα αναφερθούμε σε μια γυναίκα από όλες τις παραπάνω, που πήρε ενεργό μέρος σε ανταρτική ομάδα, μαζί με τον αδελφό της.

Για την κοινωνία του χωριού μας ήταν τολμηρή απόφαση για μια γυναίκα να έχει ενεργό συμμετοχή στον ένοπλο αγώνα.

Η Γεωργία Χριστοδουλοπούλου του Ζαχαρία, μαθήτρια 2ας Γυμνασίου, γεμάτη με αισθήματα πατριωτισμού και εμπνεόμενη από τις γυναίκες του 1821 και του 1940, πήρε προσωπικά αυτή την απόφαση, ακολουθώντας τον αδελφό της, το Γεώργιο.

Σήμερα σε ηλικία ενενήντα ενός χρόνων, θυμάται και μας διηγείται γεγονότα, που σημάδεψαν τη ζωή της.

Αρχικά, πήγαν στο Μαίναλο και εν συνέχεια στο Χελμό και τη Χαλανδρίτσα.

Έλαβε, επίσης, μέρος σε μια μάχη στη Ζαχάρω.

Τραυματίστηκε και νοσηλεύτηκε σε νοσοκομείο στου Σπάθαρη για ένα μήνα.

Εκεί τη μετέφερε ο πατέρας της με το άλογο.

Όταν αποθεραπεύτηκε, αυτοί που είχαν την ευθύνη της -επειδή ήταν ανήλικη- την έδωσαν για φιλοξενία σε μια οικογένεια στην Ανδρίτσαινα.

Το καλοκαίρι του 1948, στο χωριό Σέκουλα της Ανδρίτσαινας, τη συνάντησε ο Ντίνος Χρονόπουλος, ο οποίος είχε πάει εκεί καθώς ήταν το χωριό της μητέρας του.

Της πρότεινε να φύγουν. Δεν τον ακολουθήσε, παρόλο που ήθελε να γυρίσει στην οικογένειά της.

Το περιστατικό αυτό μας το επιβεβαίωσε και η ίδια και μας είπε και τους λόγου, που δεν τον ακολούθησε:

«Ήταν πολύ δύσκολα τα πράγματα. Αν μας έπιαναν, θα μας σκότωναν και τους δύο… τι μου χρωστούσε ο άνθρωπος;»

Όμως, βρήκε τρόπο και ειδοποίησε τον πατέρα της.

Εκείνος ήρθε και την πήρε για να επιστρέψουν στην Καλίδονα.

Στο χωριό τα πράγματα είχαν αλλάξει… Πέρασε δύσκολες στιγμές.

Παντρεύτηκε στον Πύργο με το Γιάννη Φωτεινόπουλο και απέκτησαν δύο παιδιά.

«Όμορφη ανταρτοπούλα πάνω στα βουνά,

Πολεμάει για να φέρει την ελευτεριά.

Με το αυτόματο στο χέρι το ζερβί,

Πολεμάει για να διώξει τον κατακτητή.

Όμορφη ανταρτοπούλα απάνω στα βουνά,