Μονοπάτι: Φανάρι- Κάστρο Λυνίσταινας-Λυνίσταινα

Το παρακάτω μονοπάτι, περιγράφεται από το Δημήτρη Π. Μιχελή και αφορά μια νέα διαδρομή από το Φανάρι ως το Κάστρο της Λυνίσταινας.

Έγινε εκκίνηση από το Φανάρι ακολουθώντας μια διαδρομή προς το Κάστρο, συναντήσαμε το Εκκλησάκι του Αγίου Ζαχαρία και δεξιά μας οι Αμυγδαλιές (Τζελέχοβα), ανεβήκαμε κατακόρυφα προς τον Προφήτη Ηλία σε ύψος 1200 μ. ακολουθήσαμε τη κορυφογραμμή προς το Χέρωμα, αφήνοντας δεξιά μας την Κράνα και αριστερά την Ζακούκα, ανεβήκαμε στο Λυνιστιάνικο Κάστρο σε ύψος 1344 μ, κατεβήκαμε Αμουδαρόλακα- Μούσγα- Λυνίσταινα.

Σημαδοτήσαμε αυτό το μονοπάτι, το οποίο ο έμπειρος Αντώνης Μαθιουδάκης το κατέταξε μεταξύ των καλλιτέρων μονοπατιών στη Χώρα μας.

Στην κορυφή της Ζακούκας, του όρους Μίνθη, σε υψόμετρο 1344 μέτρα, μεταξύ Λυνίσταινας και Ανδρίτσαινας και πάνω από το χωριό Φανάρι, είναι το Κάστρο της Λυνίσταινας η της Ωριάς το Κάστρο, το οποίο χρονολογείται από τους Ομηρικούς χρόνους.

Ήταν επίσης γνωστό σαν «Κάστρο της Ωριάς», ένα από τα πολλά κάστρα στην Ελλάδα με αυτήν την επωνυμία, «Κάστρο της Φιλάνθης».

Δεν πρόκειται για απλό κάστρο αλλά για ολόκληρο μεσαιωνικό οικισμό.

Λόγω υψομέτρου ο οικισμός παραμένει σχεδόν άγνωστος αν και είναι ο μεγαλύτερος στο είδος του στη ΒΔ Πελοπόννησο.

Στην Β’ Ενετοκρατία (1689-1715) το Κάστρο έγινε ενετική κτήση όπως ολόκληρη η Πελοπόννησος.

Ίσως τότε να ενισχύθηκε η οχύρωσή του από τους Ενετούς.

Οι Τούρκοι το ξαναπήραν το 1715 με τέχνασμα. Τότε γεννήθηκε ο θρύλος της Ωριάς.

Η Ωριά ήταν μία ωραία νέα, η Φιλάνθη Κράλη, η οποία προσπαθώντας να ξεφύγει από τους Τούρκους που είχαν εισβάλει στο κάστρο μπήκε στις υπόγειες μυστικές σήραγγες που οδηγούσαν στους καταρράκτες της Νέδας όπου όμως πνίγηκε.

Από το 1975 έχει τοποθετηθεί η προτομή της Φιλάνθης στην κεντρική πλατεία της Λυνίσταινας.

Μετά το 1715, το κάστρο εγκαταλείπεται και οι κάτοικοι εγκαθίστανται δια της βίας στην σημερινή Λυνίσταινα και στα γύρω χωριά

Η οριστική καταστροφή συνέβη το 1774.

Μετά τα Ορλωφικά, ο πληθυσμός κατέφυγε ξανά στο Κάστρο για να ξεφύγει από την εκδικητική μανία των Τούρκων.

Μετά από μια φονικότατη μάχη οι Τούρκοι κατέλαβαν το κάστρο και αυτήν τη φορά το κατέστρεψαν για να μην ξαναχρησιμοποιηθεί.

Το Κάστρο της Λυνίσταινας την παλιά εποχή είχε μεγάλη στρατηγική σημασία, γιατί από την κορυφή του ελέγχονται , σχεδόν τα τρία πέμπτα της Πελοποννήσου, κορυφή Ταϋγέτου, Πάρνωνα, Αρτεμισίου, Χελμού, τα όρη της Αχαΐας , το Ιόνιο Πέλαγος , στο βάθος η Ζάκυνθος, όλη η πεδιάδα της Κυπαρισσίας και της Ηλείας.

Επίσης ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει , εάν ανέβει πολύ πρωί την ανατολή του Ηλίου και το απόγευμα αργά την Δύση του Ήλιου.

Επίσης από την κορυφή του Κάστρου κοιτάζοντας προς τα βόρια βλέπει το ωραίο Μοναστήρι της Σεπετού.

Βορειοανατολικά είναι η πέτρινη πολιτεία της Ανδρίτσαινας με τη δική της Ιστορία.