Η ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ
ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΜΑΣ ΠΕΤΡΙΝΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ Της Φιλολόγου - Ιστορικού ΘΕΑΝΩΣ ΒΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ
Αν και Σεπτέμβρης, τούτες οι μέρες θυμί ζουν καλοκαίρι στην Ανδρίτσαινα! Μοναδι κι η ομορφιά της φύσης δέντρα, λουλού δια, ρεματιές και ξέφωτα δημιουργούν ένα ανεπανάληπτο τοπίο,
Η φθινοπωρινή ζέστη του απομεσήμερου στάθηκε η αφορμή να βγω στον περίτεχνο εξώστη του σπιτικού μας. Απολαμβάνω για μια ακόμα φορά την ιστορική πολιτεία από ψηλά, από το τριώροφο νεοκλασικό του 19ου αιώνα.
Η θέα είναι συναρπαστική, υποβλητική, προς κάθε σημείο. Όμορφες γειτονιές αναπτύσσονται αμφιθεατρικά, διακοσμημένες με πέτρινες εκκλησίες, βρύσες, θά- λους, λαξευτά στα βράχια σκαλιά, κρυμμένα αρχοντικά και μυστι κούς θησαυρούς. Ένιωθα ότι αυτές τις εικόνες, αυτή την τοποθεσία την ξέρω καλά.
Ένας παραδοσιακός οικισμός που καταδύεται κλι- μακωτά στις καταπράσινες πλαγιές του Λυκαίου όρους και την ίδια στιγμή αναδύεται μέσα από ένα διαρκές παιχνίδι χρωμάτων και παραδοσιακών στοιχείων αποκαλύπτοντας επιβλητικές πέτρινες κατοικίες με κεκλιμένες κεραμοσκεπές πέτρινες καμινάδες, ξύλινα χαγιάτια και τζαμαρίες και πολύχρωμα σανιδωτά κουφώματα με λετημένες πινελιές που αποδίδουν ονειρικά το παραδοσιακό ύφος του οικισμού. Πινελιές που θυμίζουν την ανοικοδόμηση της Ανδρίτσαινας την περίοδο της οικονομικής και πολιτιστικής άνθησης της πόλης, τον 18ο και 19ο αιώνα, από τους έμπειρους κτιστάδες της Γορτυνίας.
Ο καιρός φαίνεται να αλλάζει, να έρχεται βροχή. Άσπρα σύννεφα μαζεύονται, χορεύουν στον ουρανό στέλνοντας τις πρώτες φθινο πωρινές σταγόνες στα σιδερένια κάγκελα του μπαλκονιού.
Κάνω δύο βήματα πίσω και ακουμπώ στην ξύλινη μπαλκονόπορτα με τις λευκές πλεκτές κουρτίνες.
Η θέα που απολαμβάνω εκτείνεται μέχρι τις συγκλονιστικές νότιες απολήξεις του θηριώδους Μαινάλου, τα γνωστά γορτυνιακά υψώματα, που διαγράφονται επιβλητικές στο βάθος του ορίζοντα.
Εκεί ξεδιπλώνονται πανοραμικά, η μια μετά την άλλη, οι πλαγιές του βουνού του θεού Πάνα. Με προκαλούν να τρέξω, να σκαρφαλώσω μέχρι τις απάτητες κορυφές τους,
Η θέα μου κόβει την ανάσα καθώς ταξιδεύω νοερά συντροφιά με τα σύννεφα που ψάχνουν για μια θέση στον θόλο πάνω από τη στενόμακρη οροσειρά που ζωντανεύει και θριαμβεύει με το φως του απομεσήμερου που πέφτει φαντασμαγορικά πάνω στις σκιές της. Ανοίγω τα χέρια μου, ενθουσιασμένη, να την αγκαλιάσω.
Ο Ηλειακός κάμπος στα αριστερά και από την άλλη μεριά η γη της Αρκαδίας, κεντημένη με ψηλά κατάφυτα βουνά και στολισμένη επι μελημένα με λίμνες, ποτάμια, επιβλητικές κοιλάδες, χωριουδάκια και οικισμούς με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική. Η θέα πανοραμική!
Στο βάθος, στα δεξιά, στις απολήξεις κατάφυτων μονοπατιών, με φόντο την Τρίπολη, διαγράφεται το χειμερινό θέρετρο της Βυτίνας, σε μια πλατιά καταπράσινη πεδιάδα του Μαινάλου διαμορφωμέν νη παραδοσιακά, με πέτρινα αρχοντόσπιτα, παλιά καλντερίμια, με την εκκλησία του Αγίου Τρύφωνα στο κέντρο της πόλης, λαξευμέ- νη σε μαύρο μάρμαρο της περιοχής, και στα αριστερά, μέσα στα έλατα και τα πλατάνια, αχνοφαίνεται ο ψηλότερος παραδοσιακός οικισμός της Πελοποννήσου, τα Μαγούλιανα, στα 1.365 μ., με τα μεγάλα όμορφα σπίτια που τα έχτισαν με μεράκι, πέτρα-πέτρα μάστορες από το διπλανό χωριό, τα Λαγκάδια.
Ο τόπος ολόγυρα μοσχοβολάει, παντού γεύομαι αρώματα της φύσης με το βλέμμα μου να καλπάζει βορειότερα της Βυτίνας και να φτάνει μέχρι το ελατοσκέπαστο Βαλτεσινίκο, στα 1.240 μ. ένα χωριό-κόσμημα παι ραδοσιακής αρχιτεκτονικής με αρκετά εντυπωσιακά πυργόσπιτα, και περίφημες λιθόκτιστες εκκλησίες σμιλεμένες από τα χέρια των δικών τους ανθρώπων,
Σταματώ, στοχάζομαι, χάνομαι και γυρίζω πάλι στ' αριστερά, και κάπου ανάμεσα στο πανέμορφο φαράγγι της Γκούρας και του που ταμού Τουθόα, βλέπω να ξεπροβάλλουν τα Λαγκάδια Γορτυνίας, κρεμασμένα αμφιθεατρικά σε μια απότομη πλαγιά του λόφου, σε υψόμετρο 1.060 μέτρων.
Με αφήνει άφωνη η θέα του λιθόκτιστου, διατηρητέου οικισμού, πατρίδα των διάσημων μαστόρων της πέ τρας.
Το χωριό των χτιστάδων, όπως το αποκαλούν, είναι ένα αξι οθαύμαστο δημιούργημα των πετράδων, ένα δείγμα της παραδο σιακής αρχιτεκτονικής των ανθρώπων που έζησαν στην περιοχή.
Ο μικρός αυτός οικισμός διαθέτει μια σημαντική δεξαμενή στοιχεί ων για τις ικανότητες και την πολιτισμική ταυτότητα των ντόπιων, τα οποία περιλαμβάνονται στο πολιτιστικό και ιστορικό απόθεμα του τόπου, αναδεικνύοντας τα Λαγκάδια σε περιοχή τουριστικού ενδιαφέροντος.
Η ζέστη του απομεσήμερου με προκαλεί να απαγκιάσω στις παρ νέμορφες όχθες του χειμάρρου της Γκούρας, το βλέμμα μου.
Η ΥΠΑΙΘΡΟΣ ΣΕ ΜΑΡΑΣΜΟ | ΤΡΙΑΚΟΣΙΑΕΤΗΡΙΔΑ ΚΡΗΝΗΣ (1724-202
Σαν έφτασε το τέλος του Αυγούστου και τα ονειρικά ηλιοβασιλέματα στις ακρογιαλιές του Ιονίου όπως και τα ξέφρενα γλέντια των πανηγύρι ών μαζί με τις πολυσύχναστες μουσικές εκδηλώσεις των φεγγαρόλου στων βραδιών, έμειναν με τη σειρά τους γλυκιά νοσταλγική ανάμνηση, τότε φάνηκε η πραγματική όψη της υπαίθρου.
Μια όψη μαρασμού, ερή μωσης και εγκατάλειψης που είναι δύσκολο ν' ανατραπεί. Κάθε φορά που τα σήμαντρα της Ιερής Μονής «Παναγίας Σεπετιώτισσας» δονούν το μυστηριακό φαράγγι του Τρίτωνα σηματοδοτώντας εκτός από τη δύ ναμη της πίστης και το τέλος του όμορφου καλοκαιριού, ξυπνούν και πάλι τους προβληματισμούς.
Γιατί να βαδίζει μέρα με τη μέρα προς την ερημοποίηση η ελληνική ύπαιθρος με τις τόσες φυσικές ομορφιές, τα φημισμένα αρχαία μνημεία, την εύφορη γη.
ΕΡΕΙΠΩΜΕΝΗ Η ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΗ ΚΑΪΑΦΑ
Η παραδεισένια Επαρχία Ολυμπίας, εγκαταλελειμμένη τώρα ακόμη και από τους πολιτικούς που η ίδια ανέδειξε να μοιάζει με ερειπωμένο αρχαίο ναό χωρίς κολώνες.
Οι γραφικές κωμοπόλεις με κλειστά καταστήματα και υπηρεσίες και τα έρημα χωριά να γίνονται κάθε δειλινό άντρα των κουκουβαγιών που το απόκοσμο λάλημά τους ηχεί ως το κύκνειο άσμα μιας πάλαι ποτέ ξακουστής περιφέρειας;Μεγάλη Βρύση Ανδρίτσαινας, Χρόνια σου Πολλά
Στ' αρχαίο τοπωνύμιο «Μουρμουρομαχαλά» Του τ. Λυκειάρχη ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟ Στην κάψα του Καλοκαιριού (2024) ήρθε η πνευματική και υλική δρά εδώ στην κρυστάλλινη πηγή του τόπου μας, μέγας ανασασμός και αναψι κό αμίμητο από τα βάθη τριών αιώνων συνεχούς, αδιάκοπης, αδιασά της κοινοτικής ζωής, δηλαδή η τοπική μας Επέτειος των τριακοσίων χρέ αδιάκοπης ροής της «ΤρανήςΒρύσης» Ανδρίτσαινας.
Το ανα- βάφτισμα όλων μας μέσα στην κολυμβήθρα των ιερότερων και ωραιότερων της περιοχής μας, ορεινής Ολυμπίας, συγκινήσεων, του παρελθόντος και του παρό- ντος, γλυκύτατων και ελπιδοφό των ονείρων του μέλλοντος.
Είναι το «Ιωβηλαίον αυτής εδώ της Πηγής - της «Τρανής Βρύσης» του Δήμου Ανδρίτσαι νας - Κρέσταινας! Χτίστηκε λίγα χρόνια μετά την ανακατάληψη της Ενετοκρατούμενης Πελο- ποννήσου από τους Τούρκους. Τέλος Β' Ενετοκρατίας, είναι το έτος 1715),
Η γειτονιά των «Μουρμούρη δων, (πρώτων οικιστών του τόν
που, Ανδρέα και της γυναίκας του «Κυρ' Ανδρίκαινας») που έδωσε κα όνομά της, με κάποιο «τσετσερισμός στον οικισμό, «Ανδρίκαινας - «Αν τσαινα», εντοπίζεται από τους παλαιότερους στην έκταση, άνω και κάτω περίγυρου του Καθεδρικού Ιερού Ναού «Εισοδίων της Θεοτόκου» - ΚΑΙ Νικολάου» στον οποίο λειτουργούσε κατά την Τουρκοκρατία, ως γνω και Σχολείο. Έφθανε, περίπου, μέχρι ψηλά τους πρόποδες του Αγίου ράποντα. Ως προς το Σχολείο είναι το ίδιο που στεγαζόταν στην απέν Αγία Βαρβάρα των Εκπαιδευτηρίων, και σ' άλλες θέσεις κατά περιστάσ ΛΙΓΕΣ ΕΜΜΕΤΡΕΣ ΑΡΑΔΕΣ
Τρεις εκατοντάδες χρόνια τούτη τη χρονιά σαν κλείνεις, / οι «Μουρι ρηδες» σε χτίσαν, πλούσια νάματα μας δίνεις! / Ως τη Νέδα σε θαύμα Μούσα της Μυθολογίας, / Κρυόβρυση της Ανδρίτσαινας.
Διασχίζοντας σήμερα την παραθαλάσσια πεδινή Ολυμπία από τις εκβολές του θρυλικού Αλφειού μέχρι τον βραχώδη όγκο του Λαπίθα και τη φιδωτή Νέδα, διαπιστώνεις με θλίψη ότι οι περισσότερες καλλιέρας.
Πάντα αείρροη στο διάβα, σ' Αλφειό τα ιάματά σου, / Ξωθιά μοιά γειες είναι παρατημένες. Μισογκρεμισμένες αγροτικές εγκαταστάσεις και σκουριασμένα άροτρα, πνιγμένα στα βάτα είναι το κύριο γνώρισμα της περιοχής.
Στο γνωστό από την αρχαιότητα «Πύλιον πεδίον» και στις εκτάσεις χιλιάδων στρεμμάτων της αποξηραμένης λίμνης Αγουλινίτσας, εναπομείναντες αγρότες, μετρημένοι στα δάχτυλα οδηγούν
βαριεστημένα μέσα στη λασπουριά τα γερασμένα τρακτέρ τους για να προλάβουν τον ήλιο.
Οι δυναμικότεροι και παραγωγικότεροι νέοι αγρό τες έριξαν μαύρη πέτρα πίσω τους αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον στην Αθήνα και το εξωτερικό. Σκοπός τους να μην επιστρέψουν ποτέ.
Σε λίγο δεν θα υπάρχουν χέρια όχι μόνο για να οργώσουν αυτή τη γη, να τρυγήσουν τ' αμπέλια και να μαζέψουν τις ελιές, αλλά ούτε και χέρια για να θάψουν τους γέροντες γονείς. Πλησιάζει και η μέρα που δεν θα έχουμε ούτε νερό για να ποτίσουμε τα διψασμένα μας σπαρτά. Έφτα σε η στιγμή που η ελληνική ύπαιθρος θα μετατραπεί σ' ένα απέραντο γηροκομείο.
Οι ανατολίτες μετανάστες εργάτες γης και πέτρας θα κυρι αρχήσουν ως δυναμική πλειοψηφία στην ενδοχώρα. Και θ' αγωνίζεται ο κάθε πολιτικάντης, δήθεν «σωτήρας» της υπαίθρου, να πείσει τους εναπομείναντες γέροντες της επαρχίας πως θα λύσει όλα τα προβλή μετά τους και θα φέρει την ποθητή ανασυγκρότηση.
Κι αυτοί με τη σει ρά τους χωρίς άλλες διεξόδους και οραματισμούς θα πασχίζουν για την ανακάλυψη κάποιου προστάτη ισόβιου άρχοντα σε ρόλο γηροκόμου, θεωρώντας το πρόσωπό του απαραίτητη συνάρτηση της ύπαρξης και της προκοπής τους.
Τελικό στάδιο της έκπτωσης σε κατάσταση αγέλης. Μια πατρίδα σκιών κατάντησε η ύπαιθρος χώρα που σφάζονται να κουμαντάρουν πάσης φύσεως τυμβωρύχοι. Είτε από ξένους κατοικηθεί τελικά, είτε όλοι οι Έλληνες κάτοικοι φύγουν, η ταφόπλακα που θα πέ σει τον ίδιο χαμό θα συμβολίζει.
Κι όμως κάτι πρέπει να έχει απομείνει να γίνει πριν εξαφανιστούν μέσα στα χρόνια οι κωμοπόλεις και τα χω ριά μας.
Κάτι που θα σταματήσει την ατέλειωτη ροή της μετανάστευσης προς το εξωτερικό και το εσωτερικό.τις προάλλες που η ιστορική Ανδρίτσαινα, πρώην πρωτεύουσα της Επαρχίας Ολυμπίας, έσφυζε ακόμη από την αυγουστιάτικη κίνη ση ντόπιων και ξένων επισκεπτών, δυναμικές φωνές πολυάριθμων συγκλόνισαν τη γραφική αγορά με τα παμπάλαια κτίρια.
Κρατούσαν ένα μεγάλο πανό και ύψωναν αγωνιστικές σημαίες. Με μαχητικά συν θήματα διαμαρτύρονταν για την υποβάθμιση του Κέντρου Υγείας Αντ δρίτσαινας. Απαιτούσαν να λειτουργεί όλο το 24ωρο και να γίνονται εφημερίες κάθε Σαββατοκύριακο.
Να υπάρχει μόνιμο ασθενοφόρο με εξειδικευμένο πλήρωμα για αντιμετώπιση των έκτακτων περιστατικών της ευρύτερης περιοχής.
Είναι γνωστές πολλές περιπτώσεις σοβαρών περιστατικών που οι ασθενείς διακομίστηκαν από τα χωριά στο μακρι νό Γ. Νοσοκομείο Πύργου σε ώρες θανάτου.
Κι αναρωτιόμαστε λοιπόν πως έτσι πάνε άδικα τόσες θυσίες.
ΟΜΙΛΙΑ ΒΥΡΩΝΑ Γ. ΠΟΛΥΔΩΡΑ
ΣΤΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΟΛΥΜΠΙΩΝ Καὶ σχόλια για το βιβλίο του Ιωάννη Βίτι
«Η παραλίμνια χώρα της Ολυμπίας»
- Συνέχεια από το προηγούμενο Αυτές είναι οι δύο γεν παρατηρήσεις μου για τη γε παιδεία. Να μην κλαίει κανένας, ούτε να βάλουν αστυνόμους πίσω απ παιδιά. Αλλά να μιλήσουν οι γονείς, οι άνθρωποι και του δημόσιου λόγου και προπαντός οι δάσκαλοι σε όλες τις βαθμίδες από το νηπιαγωγείο, το δημοτικό, το γυμνάσιο μέχρι και το πανεπιστήμιο στις ανθρωπιστικές σπουδές μάλιστα, και να διδάξουν τις ηθικές αξίες που βρίσκουμε στους κλασσικούς Έλληνες, στο Ευαγγέλιο, στα λόγια του Χριστού, στον αγώνα των προγόνων μας το 1821.
Αυτή είναι η γενική παιδεία. Μόνον έτσι θα έχουμε πολιτισμένους ανθρώπους, με βαθειά καλλιέργεια, κουλτούρα και πολιτισμό. Ο εισαγόμενος και εισβάλ υλισμός και καταναλωτισμός του βίαιου ανταγωνισμού πρέπει αποκρουσθεί μέχρι περιφρονήσεως, αν θέλουμε να μη χάσουμε ψυχή μας και την ταυτότητά μας. Η αλλοτρίωση είναι εξανδραποδισμ Αυτές οι γενικές παρατηρήσεις μου, είναι ένα άγγιγμα στη γραφή Γιάννη Βίτσα.
Λέω πολλά στον πρόλογό μου. Θέλω να πω έναν δημο έπαινο προς αυτόν τον μαχητή της πένας και της παιδείας. Καθηγη πολλά χρόνια στα μέρη μας. Είναι γεννημένος στο Σαμικό, που βρίσκ στη διασταύρωση του «κλειδιού» που περνάμε συνέχεια. Πάνω Σαμ Κάτω Σαμικό. Και εγώ ως επισκέπτης συγγενών μου, έζησα στο Σαν κάποιο καλοκαίρι. Εκείνοι ήσαν καλλιεργητές ντομάτας, στον βάλτο παππού μου, του Πολυχρόνη Ξουραφά. Καλλιεργούσαν την περίφ ντομάτα της Ζαχάρως.
Τώρα δεν βγάζουμε ντομάτα πουθενά. καταργηθεί και ο σπόρος της. Εκεί, λοιπόν, στη θάλασσα του Σαμι έκανα και το πρώτο μου θαλάσσιο μπάνιο. Σε σκηνές αυτοσχέδιες μέν στην αμμώδη ακτή. Εκεί ήταν η οικολογία......
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου